Eikozanoidler Neden Önemlidir?

Eikozanoidler bir uyarıyı (travma vb..) takiben sentezlenen güçlü (potent) mediyatörlerdir. Eikozanoidler Nedir?

  Eikozanoidler yirmi karbon atomlu(eicosa=20 demek) yağ asidlerindentüreyen ve güçlü biyolojik etkinlik gösteren endojen aktif maddelerdir. Sentezleri için gerekli maddeler membran lipidlerinden sağlanır. Eikozanoidler Nedir?

    Vücutta tüm doku ve sıvılarda yaygın olarak bulunurlar. Salıverildikleri hücrede ya da yakın çevresindeki hücrelerde lokal hormon olarak etki gösterirler. Depolanmazlar, sentez edilip salıverilirler.

  Eikozanoid adı Yunanca yirmi anlamına gelen “eicosa”dan gelir. Öncül esansiyel yağ asitlerinin 20 karbonlu iskeleti üzerinde var olan yapı değişikliklerine göre farklı alt-gruplar oluşmaktadır.  

  Bu iskelet üzerine belirli enzimlerin etkimesi sonucu oluşurlar. Bu enzimler;

  – Siklooksijenazlar

  – Lipoksijenazlar

  – Sitokrom P 450 monoksijenaz enzimleridir.

  Eikozanoidler, prekürsör yağ asidlerinden oluşmalarında rol oynayan enzim türüne göre;

  – Siklooksijenaz ürünleri

  – Lipoksijenaz ürünleri

  – Sitokrom P 450 monoksijenaz ürünleri

  İlk iki grubun fizyolojik ve patolojik olaylara katkısı belirgin farklar göstermekte ve önemli olmaktadır. Sonuncu grubun öneminin nisbeten az olduğu gözlenmektedir.

SİKLOOKSİJENAZ ÜRÜNLERİ

Prostaglandinler, Prostasiklin ve Tromboksanlar

Prostanoidler diye de adlandırılan siklooksijenaz ürünü eikozanoidler, prostaglandinler, prostasiklinler ve tromboksanlardır.

Siklooksijenaz enzimleri (COX-1, COX-2) araşidonik asidin, prostaglandin G ve H ye dönüşümünü katalize eder. Bu enzimlerin diğer adı prostaglandin G/H sentazdır.

Bunlar, yapıldıkları yere göre prostaglandinlere, prostasiklinlere veya tromboksanlara dönüşmek suretiyle etkinlik gösterirler.

SİKLOOKSİJENAZ ÜRÜNLERİ

Prostaglandinler;

Prostaglandin E’ler, F’ler ve D’ler doğrudan doğruya siklik endoperoksid ara ürünlerinden oluşurlar ve bunlara primer (veya stabil) prostaglandinler adı verilir.

Primer prostaglandinlerden biyolojik olarak önemli olanları E ve F grubudur. D grubu sadece trombositlerde ve mast hücrelerinde bulunur.

PGF’lerin α ve β stereoizomerleri vardır. Vücutta sadece α izomerler oluşur.

SİKLOOKSİJENAZ ÜRÜNLERİ

Postaglandin I’ler (PGI’ler) yapıca prostaglandinlere çok benzerler.

Diğer prostaglandinlerin aksine bütün hücrelerde değil, esas olarak damar çeperindeki hücrelerde (endotelde ve az miktarda olmak üzere damar düz kas hücrelerinde) bulunurlar.

Araşidonik asidden endotel hücrelerinde prostasiklin oluşumu esas olarak COX-2 enzimi tarafından katalize edilir.

E ve F’lerden farklı olarak, kanın akciğerden geçişi sırasında fazla yıkılmazlar; hatta önemli ölçüde akciğer damar yatağından kana salıverilirler. Damar içinde trombüs oluşumunu engelleyen en önemli etkenlerdir. Stabil olmayan çok kısa etkili bileşiklerdir. •

File Name: Otakoidler-Eikozanoidler.ppt

1 ping

  1. […] Eikozanoidler Neden Önemlidir? […]

Bir cevap yazın

error: Content is protected !!